Eski Çağ'da Hukuk

 

Dijitalleşmenin, Tarih Araştırmalarına Etkisi

DİJİTAL  TARİH ARAŞTIRMALARI: GEÇMİŞTEN GELECEĞE  YENİ  BİR PERSPEKTİF

Tarih, geçmişi anlamak ve bugünü yorumlamak için oldukça önemli bir bilim dalıdır.

Tarihçiler, çeşitli kaynaklardan edindikleri bilgiler ile tarihi yeniden kurgularlar. İşte bu noktada, tarihi araştırma süreci oldukça önemlidir.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte tarih araştırmaları da dijital bir boyut kazanmıştır. Dijital tarih araştırmaları, tarihsel bilgiyi dijital teknolojilerle toplama, analiz etme ve paylaşma sürecini ifade eder. Bu süreç, geleneksel yöntemlere göre daha hızlı, erişilebilir ve kapsamlı sonuçlar sunar.

NEDİR BU DİJİTAL TARİH ALIŞTIRMALARI? UYGULANMASI GEREKEN YÖNTEMLER NELERDİR?

Dijital tarih çalışmaları, tarihin dijital teknolojiler ve araçlar kullanılarak incelenmesi, analiz edilmesi, sunulması ve paylaşılmasıyla ilgili bir yöntemdir. Dijital tarih araştırmalarında, tarihsel veriler dijitalleştirilir, veya veriler dijital ortamda oluşturulup ve dijital araçlar kullanılarak, eski tarih araştırma yöntemlerine kıyasla daha kısa sürede, daha kolay ve derinlemesine araştırma yapma olanağı sunar. Ayrıca, dijital ortamlar sayesinde tarihin daha geniş kitleler ulaşmasına yardımcı olur ve araştırmalar için kullanılacak kaynaklara erişim çok daha kolay bir hale gelir.

Dijital Tarih Araştırmalarında Kullanılan Kavramlardan Bazıları;

Büyük veri: Toplumsal medya paylaşımları, ağ günlükleri, arşiv belgeleri, bloglar, fotoğraflar, videolar, log dosyaları gibi birçok kaynaktan toplanan verilerin, anlamlı ve işlenmeye uygun hale dönüştürülmüş biçimidir.

Doğuştan dijital veri: Dijital ortamda üretilmiş, ortaya çıkmış olan verilere denir. 

Sayısallaştırma: Doğuştan, fiziksel halde bulunan ancak çeşitli araştırmalar için dijital formata dönüştürülmüş olan verilere denir. Kısacası fiziksel formdaki verilerin dijital verilere dönüştürme işlemidir. 

Uzak okuma: Edebi bilimlerde edebi bir  eleştiri yapılırken veya dilbilimsel çözümlemeler için, sahip olunan verilerin bilgisayarlar yardımı ile analiz edildiği okuma şeklidir.

Yakın okuma: Edebi bilimler ve edebi eleştiriler ile dilbilimsel çözümlemelerde titizlikle, detaylıca ve anlam kaymalarına, belirsizliklere, birden fazla anlamlılıklara dikkat edilerek yapılan nitel okuma şeklidir.

Veri analizi: Çalışmada, belirlenen amaç doğrultusunda doğru karar alabilmek adına ham verilerin doğru yöntemler ile elde edilip, sınıflandırılıp, incelenip ardından modellenerek anlamlandırılması işlemidir.

Veri madenciliği: Büyük, karmaşık verilerin içerisinden faydalı bilgilileri ayrıştırma işidir.

Yapılandırılmış veri: Veri tablolarına düzgün bir şekilde sığabilen ve sayılar, kısa metin, tarihler gibi farklı veri türlerini içinde barındıran verilere denir.

Analog veriler: Devamlı ve değişken bir akışa sahip olan verilere denir.

Hiper metin: Birbiriyle bağlantılı yazı, görsel, video gibi verileri içeren bir metin organizasyonudur.

Dijital Tarih Araştırmalarında İzlenmesi Gereken Aşamalar ;

Ⅰ- Araştırma ve veri toplama.

Ⅱ- Verileri dijitalleştirme.

Ⅲ- Verileri düzenleme ve kataloglama.

Ⅳ- Verileri analiz etme ve yorumlama.

Ⅴ- Sonuçları paylaşma ve sunma. 

Araştırma ve veri toplama :

Yapılacak araştırmanın konusunu belirledikten sonra çeşitli kaynaklardan,  araştırma yapılan konu hakkında bilgiler, veriler toplanır. Örneğin güvenilirliği kanıtlanmış, arşiv belgeleri, çevrim içi kaynaklar, kütüphaneler, kitaplar,... gibi çeşitli kaynaktan birçok veri/bilgi toplanabilir.

Verileri dijitalleştirme :

Fiziksel formattaki belgelerin dijital formata dönüştürülme işlemidir. Örneğin, araştırma için kullanacağımız fiziksel formattaki bir belgeyi, çeşitli dosya formatlarına(PDF, JPEG, TIFF,...) dönüştürülmesidir.

Verileri düzenleme ve kataloglama :

Sayısallaştırılmış verilerin içerisindeki yanlış, hatalı, eksik bilgilerin ayıklanıp meta verilere dönüştürülme işlemine denir.

Verileri analiz etme ve yorumlama :

Verileri düzenleyip, kataloglama işlemi ardında geriye kalan veriler detaylı bir biçimde incelenir, anlamlandırılır ve ardından yorumlanır. Bu işleme verilerilerin analiz edilip yorumlanması işlemi denir.

Sonuçları paylaşma ve sunma :

Bütün bu işlemlerin tamamlanması ardından araştırma sonucunda elde edilen bilgiler görsel hale dönüştürülür, paylaşılmaya hazırlanır ve araştırma paylaşır.

Dijital Tarih Araştırmaları Neleri Değiştirdi? Tarihçilere, Bizlere Etkileri Nelerdir?

Dijitalleşme öncesi yapılan tarih araştırmalarında, kaynakların fiziksel formatta saklanması nedeniyle kaynaklara erişim çok sınırlıydı ve bu durum araştırmacılara zorluk çıkarıyordu. Ancak dijitalleşen dünya ile bu sorun hemen hemen ortadan kalktı. Belgelerin, kaynakların, verilerin dijital veri tabanına aktarılması sayesinde dünyanın hemen hemen her yerinden, insanlar bu verilere hızlı ve kolay bir şekilde erişim sağlayabiliyor. Bunun ile beraber fiziksel formattaki belgeleri, kaynakların muhafaza edilmesi de kolaylaşmış oldu.

Bunların yanında da, dijitalleşme sayesinde veri analizi yapmak kolaylaşmıştır. Bu durum araştırmacıların işini bir nebze kolaylaştırmıştır.

Dijitalleşmenin birçok faydası olmasına rağmen bunların yanı sıra tabii ki de, zararları da vardır.

Dijital  platformlarda  birçok  bilginin bulunması ve bu platformlarda herkesin bilgi paylaşımı  yapabilmesinin yukarıda belirttiğim üzere yararlı yönleri bulunur, fakat bu durumun bir yandan da tarih araştırmalarına olumsuz etki edebilir. Çünkü her türden bilginin bulunması ve bunların arasında yaralı olan bilgiler  bulunduğu  gibi  '' birçok''  yanlış  bilgi  de  bulunur. Bu yanlış bilgilerin hızla yayılması tarih araştırmalarını olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle dijital platformlarda araştırma yapılırken kaynakların doğruluğu sorgulanmalı ve güvenilirlilikleri kanıtlandıktan sonra araştırmalarda kullanılmalıdır.

Ayrıca dijitalleşme ile artan teknoloji kullanımı nedeni ile teknoloji bağımlılığı ve bu bağımlılığın ardından gelen sağlık sorunları da dijitalleşmenin zararları arasındadır.

+ Fazladan, Ancak Önemli, Ufak Bir Bilgi :)

Dijital tarih araştırmaları yapılırken aynı fiziki araştırmalarda da olduğu gibi araştırma sonucunda oluşturulacak olan ürünün içerisinde telif hakkı alınmamış bilgi, görüş, yazı, metin, görsel,... gibi çeşitli materyaller kullanılacak ise materyalin asıl sahibi muhakkak kaynakça bölümünde belirtilmelidir.

Kaynakça: MEB/(2024)Yeni Müfredat/Ortaöğretim Tarih Kitabı, 

Doç. Dr. Ahmet TARHAN/Atatürk Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi/Dijital Kültür Ve Sosyal Medya

( https://adm.ataaof.edu.tr/pdf.aspx?du=u4dfm8jMqE1ZN6%206Xh4fcw== ), Tarih Öğretmeni Barış AKBULUT.

 

     Yağmur ANAÇ               Ferya Nil  YILDIRIM           Güneş Ece AŞKIN